NASA: Nova mapa otkrila skoro 2.000 dolina ispod grenlandskog leda

Pejzaž koji ljudsko oko ne može direktno da vidi

Ispod ogromnog Grenlandskog ledenog pokrivača nalazi se reljef koji ljudsko oko ne može direktno da vidi, ali nova metoda mapiranja daje detaljniji uvid u njegovu strukturu.

Grenlandski ledeni pokrivač prostire se na oko 1,7 miliona kvadratnih kilometara, a na najdebljim mestima led prelazi tri kilometra.

Nova mapa prikazuje široku mrežu dolina usečenih u podlogu ispod leda, uključujući dugačke i pravolinijske doline u zapadno-centralnom delu Grenlanda koje su ranije bile nepoznate ili su se smatrale kraćim.

Kako sateliti otkrivaju reljef kroz kilometre leda

Mapa je izvedena metodom Ice Flow Perturbation Analysis. Kada led prelazi preko doline ili grebena, reljef ispod njega ostavlja veoma suptilan trag na površini ledenog pokrivača.

Sateliti mogu precizno da mere površinu leda, pa naučnici te male promene koriste da zaključuju kakav je oblik stena i dolina koje se nalaze daleko ispod.

NASA navodi da su istraživači ovim postupkom ručno mapirali 1.943 subglacijalne doline, od kojih je približno trećina novoidentifikovana.

Oko polovine dolina koje su već bile uključene u BedMachine Greenland, uglavnom uz ivice ledenog pokrivača, sada se pokazalo da se protežu dalje ka unutrašnjosti, u pojedinim slučajevima i stotinama kilometara.

Tragovi geologije stariji od današnjeg ledenog pokrivača

Brojne doline u zapadno-centralnom regionu imaju dugačak, pravolinijski oblik i uglavnom su orijentisane u pravcu jugozapad–severoistok, što istraživači povezuju sa mogućim tektonskim uticajem na njihov nastanak.

Na istoku mapa pokazuje planinski reljef ispod leda, sa povezanim dolinama i sve izraženijim visinskim razlikama prema obali.

NASA navodi i da su mnoge od ovih geoloških formi nastale pre većeg dela današnjeg leda, pa mogu da pruže dodatni kontekst o geološkoj istoriji Grenlanda i načinu na koji se ledeni pokrivač menja kroz vreme.

Zašto je preciznija mapa važna

Mapiranje dolina važno je zato što se tok leda koncentriše upravo u takvim udubljenjima, gde nastaju glečeri koji se prema ivicama ledenog pokrivača ulivaju u fjordove.

Led koji se usmerava kroz dolinu može da postane deblji, a deblji led teče brže i dodatno produbljuje samu dolinu, stvarajući povratnu spregu između reljefa i kretanja ledene mase.

Autori očekuju da nova metoda pomogne budućim verzijama BedMachine Greenland skupa podataka, koji se koristi za visokorezoluciono predstavljanje reljefa ispod ledenog pokrivača.

Rezultati su opisani u radu predvođenom NASA istraživačima, objavljenom u časopisu Geophysical Research Letters.