Habl otkrio galaksiju NGC 4698 sa neobično postavljenim zvezdanim jezgrom
Na zvaničnoj fotografiji teleskopa Habl spiralna galaksija NGC 4698 izgleda mirno, ali se njen središnji deo ponaša drugačije od ostatka diska. Naučnici razmatraju mogućnost da je neobičnu strukturu oblikovao materijal pristigao izvan galaksije.
Galaksija udaljena oko 55 miliona svetlosnih godina
Evropska svemirska agencija objavila je snimak galaksije NGC 4698, jedne od članica velikog jata galaksija u sazvežđu Device. Nalazi se na približno 55 miliona svetlosnih godina od nas. Na prvi pogled izgleda poput mnogih drugih spiralnih galaksija: svetli središnji deo okružen je diskom u kojem se nalaze zvezde, gas i prašina. Međutim, upravo odnos centra i diska čini ovaj objekat zanimljivim astronomima.
NGC 4698 je deo jata Device, velike porodice galaksija koje međusobno povezuje gravitacija. U tom jatu nalazi se više od hiljadu galaksija. Zbog relativne blizine, u kosmičkim razmerama, astronomi mogu da upoređuju njihove oblike, raspodelu zvezda i moguće tragove davnih međusobnih susreta. Takvo poređenje pomaže da se razume zašto dve galaksije približno iste vrste ponekad imaju potpuno različitu unutrašnju strukturu.
Zašto se centar ne uklapa u ostatak spiralnog diska
Uobičajena spiralna galaksija ima pljosnati disk sa spiralnim kracima i centralno zadebljanje sastavljeno od velikog broja zvezda. Kod NGC 4698 to zadebljanje pruža se pod gotovo pravim uglom u odnosu na disk. Zato pripada maloj grupi poznatih spiralnih galaksija kod kojih je središnji deo neuobičajeno orijentisan. Na Hablovom snimku ta razlika se naslućuje kao svetliji, izduženi trag koji proviruje iznad i ispod prašnjavog diska.
Središnje zvezde pritom nisu iste kao one koje na slici dominiraju u spoljnim oblastima. Difuzna beličasta svetlost zadebljanja potiče od zvezda koje su u proseku starije, hladnije i manje od masivnih plavih zvezda razasutih po disku. Kontrast boja nije samo estetski detalj fotografije. On daje trag o različitim populacijama zvezda i o procesima koji su oblikovali njihove delove galaksije tokom dugog vremenskog razdoblja.
Središnja crna rupa i moguća burna prošlost
U centru NGC 4698 nalazi se supermasivna crna rupa čija se masa meri milionima Sunčevih masa. Zvezde u središnjem području kreću se pod njenim gravitacionim uticajem, a astronomi su uočili pokazatelje da crna rupa i dalje privlači materijal i raste. Ovakva opažanja ne znače da je cela galaksija u neposrednoj opasnosti. Ona govore o ponašanju guste središnje oblasti u kojoj gravitacija ima presudnu ulogu.
Neobično nagnuto središnje zadebljanje otvara pitanje kako je galaksija stekla sadašnji oblik. Jedno objašnjenje koje astronomi razmatraju jeste dolazak gasa iz spoljašnje sredine. Ako je taj materijal ušao pod drugačijim uglom, mogao je da doprinese stvaranju unutrašnje strukture čija se orijentacija razlikuje od starijeg diska. Pominju se i tragovi mogućeg manjeg galaktičkog spajanja, ali sama fotografija nije dovoljna da se takav događaj proglasi konačno dokazanim.
Šta nam pokazuje Hablova fotografija
Vrednost posmatranja nije samo u tome što dobijamo još jednu upečatljivu sliku svemira. NGC 4698 pokazuje da spoljašnji spiralni izgled ne otkriva uvek kako se materijal kreće bliže centru niti kakva je istorija galaksije. Poređenjem položaja zvezdanog diska, svetlosti centralnog zadebljanja i ponašanja gasa, astronomi mogu da ispituju različite scenarije njenog razvoja. Zato se ovakve fotografije koriste kao polazna tačka za preciznija posmatranja i tumačenja, a ne kao zamena za njih.
Fotografija je preuzeta sa zvanične stranice Evropske svemirske agencije. Autorstvo i obavezni potpis uz sliku su: ESA/Hubble & NASA, D. Thilker, the MAUVE-HST Team. Na originalnoj stranici navedena je licenca Creative Commons Attribution 4.0 International. Fotografija prikazuje stvarnu galaksiju NGC 4698, a tekst je samostalno uredničko objašnjenje podataka koje je objavila ESA.
Izvori
Prikazani su izvorni linkovi korišćeni za proveru objavljenih činjenica.
Komentari
Komentari se objavljuju nakon moderacije.
Još nema objavljenih komentara.